mini|VEI og ejisert volumkorrelasjon
Vulkaneksplosivitetsindeks (VEI) er eit relativt mål på eksplosiviteten til eit vulkanutbrot.
Volumet av utkasta masse, skyhøgda til utbrotet og kvalitative observasjonar (med uttrykk frå «mild» til «megakolossal») vert nytta for å avgjere indeksen. Skalaen har ein open ende, og dei største vulkanane i historia er gjevne storleik 8. Ein verdi på 0 er gjeven til ikkje-eksplosive utbrot (mindre enn 104 kubikkmeter med tefra vert kasta ut) og ein verdi på 8 representerer eit megakolossalt utbrot som kan kaste ut 1012 kubikkmeter tefra og ha ei oskesøyle med ei høgd på over 25 km. Kvart intervall på skalaen er ei tidobling utkasta masse av den førre.
Merk at oske, vulkanske bomber og ignimbritt alle vert handsama likt. Ein svakheit med VEI er at han ikkje tar med eksplosjonskrafta i utbrotet, men dette er igjen nesten umogeleg å påvise med førhistoriske utbrot eller utbrot som ikkje vert observert.
Klassifisering Forskarar måler kor kraftige vulkanutbrota er ved å nytte VEI, vulkaneksplosivitetsindeksen. Han gjev eit mål på kor mykje masse vulkanen spyr ut, kor høgt utbrotet går og kor lenge det varer. Skalaen går frå 0 til 8 og ein vulkan med VEI på 1 er 10 gongar kraftigare enn ein vulkan med VEI på 0. VEIKlassifiseringSkildringOskeskyUtkasta volumHyppigheitDømeHendingar * 0Hawaiiutbrot ikkje-eksplosivt < 100 m < 10,000 m³ dagleg Mauna Loa mange 1 Hawaii/Strombolisk mildt 100–1000 m > 10,000 m³ dagleg Stromboli mange 2 Strombolisk/Vulkaniansk eksplosivt 1–5 km > 1 000 000 m³ vekentleg Galeras (1993) 3477* 3 Vulkaniansk/Peleansk kraftig 3–15 km > 10 000 000 m³ årleg Nevado del Ruiz (1985) 868 4 Peleansk/Pliniansk katastrofalt 10–25 km > 0,1 km³ ≥ 10 år Soufrière (1995) 278 5 Pliniansk paroxysmisk > 25 km > 1 km³ ≥ 50 pr St. Helens (1980) 84 6 Pliniannsk/Ultra-Pliniansk kolossalt > 25 km > 10 km³ ≥ 100 år Pinatubo (1991) 39 7 Pliniansk/Ultra-Pliniansk superkolossalt > 25 km > 100 km³ ≥ 1000 år Tambora (1815) 5 (+ kanskje to til) 8 Ultra-Pliniansk megakolossalt > 25 km > 1 000 km³ ≥ 10 000 år Toba (73 000 år sidan) ingen * Talet på utbrot dei siste ti tusen åra er basert på tal frå 1994 frå Global Volcanism Program til Smithsonian Institution
Merk at det er ein diskontinuitet i definisjonen til VEI mellom indeks 1 og 2. Den nedre grensa til utkasta volum hoppar med ein faktor på 100 frå 10 000 til 1 000 000 m³ medan faktoren er 10 mellom alle høgare indeksar.
Liste over utbrot
VEINamnÅr0 Mauna Loa 1984 Piton de la Fournaise 2004 Hoodoo Mountain 7050 fvt.?1 Kilauea 1983 - til i dag Nyiragongo 2002 Wells Gray-Clearwater 1500?2 Mount Hood 1865-1866 Kilauea 1924 Nazko Cone 7200 år sidan Tristan da Cunha 1961 Whakaari/White Island 2001 Usu 2000-20013 Vesuv 1913-1944 Mount Edziza 950 Surtsey 1963-1967 Eldfell 1973 Nevado del Ruiz 1985 Etna 2002-2003 Mount Garibaldi 9 300 år sidan4 Mont Pelée 1902 Parícutin 1943-1952 Hekla 1947 Galunggung 1982 Mount Spurr 19925 Vesuv (Pompeiiutbrotet) 79 Agung 1963 Mount St. Helens 1980 Mount Meager 2350 år sidan El Chichón 1982 Cerro Hudson 19916 Etna 8000 år sidan? Vesuv (Avellinoutbrotet) 1660 fvt. ± 43 år Santorini (Det minoiske utbrotet) 1620- eller 1520-talet fvt. Mount Churchill (White River Ash) 1200 år sidan Ilopango 450 ± 30 år Laki 934 Baekdu (Tianchiutbrotet) 1000 Kuwae 1452 eller 1453 Huaynaputina 1600 Laki 1783 Krakatoa 1883 Santa María 1902 Novarupta 1912 Pinatubo 19917 Bennett Lake vulkanen 50 millionar år sidan Yellowstone (Mesa Falls-utbrotet) 1,3 millionar år sidan Long Valley kaldera 760 000 år sidan Laacher See 12,900 år sidan Kurile 6440 fvt. ± 25 år Crater Lake nasjonalpark (Mount Mazama-utbrotet) 4860 fvt. Kikai (Akahoyautbrotet) 4350 fvt. Taupo (Hatepeutbrotet) 180 Tambora 18158 La Garita kaldera 27 millionar år sidan Yellowstone (Huckleberry Ridge-utbrotet) 2,2 millionar år sidan Galán 2,2 millionar år sidan Yellowstone (Lava Creek-utbrotet) 640 000 år sidan Toba 73 000 år sidan Taupo (Oruanuiutbrotet) 26 500 år sidan
Merk at det ikkje har fore eit VEI-8-utbrot dei siste ti tusen åra. Oruanuiutbrotet ved Taupo er truleg det nyaste, for 26 500 år sidan. Det finst ein teori som går ut på at Det minoiske utbrotet til Santorini kan ha vore dobbelt så kraftig som ein først har trudd. Dette er i så fall kraftigare enn Tambora sitt utbrot i 1815.McCoy, F. W. and Dunn, S., 2002, Modelling the Climatic Effects fo the LBA Eruption of Thera: New Calculations of Tephra Volumes May Suggest a Significantly Larger Eruption than Previously Reported [abst.]; Proceedings of the Chapman Conference on Volcanism and the Earth’s Atmosphere, Am. Geophysical Union, Santorini, Greece: 21-22.
Sjå òg Supervulkan
Fotnotar
Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Volcanic Explosivity Index» frå , den 3. oktober 2007. oppgav desse kjeldene:
Bakgrunnsstoff Korleis måle storleiken på eit vulkanutbrot , frå The Guardian Storleiken og hyppigheita til dei største vulkanutbrota på jorda frå Bulletin of Volcanology Liste over store utbrot dei siste ti tusen åra.
Kategori:Vulkanologi Kategori:Risikoskalaer